Niezależny Związek Zawodowy

Pracowników Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu

K o m u n i k a t  nr  2

1.Informujemy członków Związku, jak również wszystkich pracowników naszej Uczelni, iż pismem z dni 10.02.2020 r.  otrzymaliśmy od Jego Magnificencji Rektora projekt „Regulaminu wynagradzania pracowników Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu”. Zgodnie z art. 77.2 §4 Kodeksu Pracy wymagał on  uzgodnienia z naszą organizacją związkową. Zainteresowane osoby mogły otrzymać tekst „Projektu…” od członków Zarządu Związku, jak również innych pracowników Uczelni. W okresie do 28.02.2020 roku trwał proces zbierania opinii, wniosków, uwag. Kilkunastu członków Związku, a także osoby spoza, przekazywały stosowne postulaty w formie telefonicznej, jak również pisemnej.

W wyniku tego odnośne zapisy znalazły się w tekście „Projektu”. W dniu 2020-03-03 Stanowisko Związku przekazano Jego Magnificencji Rektorowi, a niżej pełny jego zapis.

S t a n o w i s k o   z dnia 2020-03-01

Niezależnego Związku Zawodowego Pracowników PWSZ w Kaliszu

w związku z  projektem  „Regulaminu wynagradzania” w PWSZ w Kaliszu

Pismem z dnia 10.02.2020 r. Jego Magnificencja Rektor przekazał do uzgodnienia przez Niezależny Związek Zawodowy Pracowników Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Wojciechowskiego w Kaliszu (dalej: „Związek”) projekt „Regulaminu wynagradzania pracowników Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu (dalej: „Projekt”). Został on przedstawiony członkom Związku. Niniejszy tekst jest syntezą prowadzonych dyskusji, konsultacji, propozycji.

Na początku należy zaznaczyć, iż tego typu akt prawny, który zawiera rozwiązania głównie materialnoprawne, może nastręczać w jego opracowaniu ogromne trudności. Ma charakter wykonawczy, odwołuje się do upoważnień, zawartych w wielu aktach prawnych, usytuowanych na różnych poziomach hierarchii polskiego i europejskiego porządku prawnego, w ich wzajemnych zależnościach i powiązaniach strukturalnych, systemowych czy funkcjonalnych.

Ważne są także inne kwestie. Regulamin wynagradzania należy do tych szczególnych aktów prawnych tzw. kierownictwa wewnętrznego, w których musi nastąpić  odwołanie  do wielu innych źródeł  porządku tzw. otwartego, niezorganizowanego, głównie norm etycznych, obyczajowych, prakseologicznych. Zawarte w jego przepisach prawnych zwroty niedookreślone, typu: „nienagannie”, „rażące”, „istotne”, „właściwie”, itp., albo zawierające fakultatywność określonego działania, np.: „może”, „mogą być przyznane”, nie mają charakteru autonomicznego. Dla celów interpretacyjnych wymagają wypełnienia ich treści odpowiednim znaczeniem  poprzez  odwołanie się do innych, będących najczęściej poza językiem prawnym, regulatorów życia społecznego. Pomocny jest w tym, oczywiście, język prawniczy oraz sądownictwo, z czym wiążą się jednak w procesie stosowania prawa różnorodne problemy.

Trudno sobie jednak wyobrazić przepisy prawne aktu prawnego charakterze regulaminowym bez tego typu klauzul. Umożliwiają one powiązanie określonej dyspozycji     z pewnym systemem aksjologicznym, nadanie jej plastyki, cechy humanistycznej, widzenia jej w obrębie  działania zgodnego z etyką, na przykład „sprawiedliwego” nagradzania, „równego” traktowania pracowników itd. Pozwalają na ocenę pracy ze strony przełożonego, dają mu pewną względną samodzielność, budują hierarchię, legitymizując prawo do wydawania poleceń, karania i nagradzania. Są też ważne z punktu widzenia podwładnego. Dają mu prawo do kontroli działań przełożonego, gdyż przecież wzorzec, do którego odwołuje się przełożony, ma – czy też powinien  mieć – charakter jawny i zobiektywizowany. Np. cecha „nienaganności”, zawarta w Projekcie w §25 ust. 4 ppkt 1, jest – najogólniej mówiąc – a przynajmniej powinna być w miarę oceniana podobnie (uwzględniając kwestie subiektywnego widzenia)  zarówno przez przełożonego, jak i pracownika. Klauzule te budują także właściwą przestrzeń społeczną, nabierającą cechy prawnej w sferze stosowania zapisów regulaminowych, w której chodzi również o budowanie klimatu dobrej pracy, odpowiedzialności, zaufania itd. Należy także zaznaczyć, iż w tworzeniu i stosowaniu przepisów regulaminowych, z uwagi na powyższe ich cechy, jak i wiele innych, nie wskazanych tutaj, wzrasta rola związków zawodowych.

Niniejszy Projekt został przekazany Związkowi do uzgodnienia. W zakres znaczeniowy tego słowa wchodzą różne działania, doprowadzenie do braku rozbieżności, obopólne wyrażenie zgody na przyjęte rozwiązania, ujednolicenie, zharmonizowanie („Słownik języka polskiego”, redaktor naukowy: M. Szymczak, tom trzeci, PWN, Warszawa 1981, s. 642). Nie jest zadaniem Związku kwalifikowanie pracy osób, które opracowały Projekt. Tym niemniej zakres znaczeniowy pojęcia „uzgodnienia” i  zawartych w nim treści  ma w sobie także wstępną, ogólną ocenę  przyjętych rozwiązań. Uzgadnianie to proces i będą się w nim zawierać także następne działania o charakterze uzgodnieniowym dwóch Stron: Związku i Uczelni, a  konkretyzacją składających się na nie czynności stanie się  „Regulamin wynagradzania”.

Należy więc na wstępie zaznaczyć i podkreślić, iż  Projekt jest bardzo dobrej jakości, reprezentuje wysoką kulturę prawniczą, dbałość o szczegóły, wyważa znakomicie interes publiczny z interesem grupowym i indywidualnym, poza wyjątkami, o których niżej. Trudno w tych sytuacjach, nazwanych „wyjątkami”, mówić o jakichkolwiek istotnych wadach. Jeśli w poprawkach do tekstu przedstawionego „Projektu wynagradzania” znajdują się zapisy, dotyczące zmian o charakterze  stylistycznym, składniowym czy innym, np. interpunkcyjnym, to uczyniono tak tylko z następujących względów. Akt ów pozostaje – jak już wspomniano – na tak dużym poziomie sztuki prawniczej, że zasługuje na to, aby nie miał żadnych błędów. Po drugie: w praktyce stosowania prawa  czasami prosty znak interpunkcyjny, np. złe zastosowania znaku: „,” skutkuje ogromnymi problemami interpretacyjnymi. Po trzecie wreszcie – jakość, klimat, sens pracy buduje właściwy porządek prawny, w którym najważniejsze znaczenie ma konstytucja Uczelni, czyli jej Statut, a po nim – „Regulamin wynagradzania”:  zawiera  najważniejsze przepisy prawne, bezpośrednio kształtujące status prawny i socjalny  pracowników. Winien on być wolny od jakichkolwiek błędów – jest wszak konstytucją sankcjonowania pracy człowieka.

Oto wnioski z prowadzonych analiz Projektu :

1.W tekście Projektu w poszczególnych partiach zapisów normatywnych wpisano propozycje zmian,  wnioski, postulaty, o charakterze ogólnym. Zawarte w nich komentarze dotyczą zarówno spraw o „małym” znaczeniu, na co zwrócono uwagę powyżej, jak i tych,  znacznie ważniejszych,  zawartych w poniższych punktach.

2.Na  podstawie  art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych proszę o wprowadzenie do Projektu „Regulaminu przyznawania nagród i wyróżnień” (w związku z §28)  w postaci załącznika i poddanie go także  procesowi uzgadniania ze Związkiem. Nie jest on czynnością techniczną, a miałby taką cechę, gdyby powstał autonomicznie, w innym czasie. Zawarte w nim normy prawne nie mają charakteru nie związanego z Regulaminem,  mają chronić stronę słabszą stosunków pracy, czyli pracowników. Nie bez powodu kodeks pracy wprowadza zasadę uprzywilejowania pracownika, gwarantowaną zapisami art. 24 Konstytucji RP.

Procedury przyznawania nagród i wyróżnień muszą uwzględnić także kreatywną w nich rolę bezpośredniego przełożonego. Normujące je przepisy prawne nie mogą rodzić wątpliwości  z punktu widzenia ewentualnej reglamentacji o charakterze dyskryminacyjnym, co przedstawiono w uwagach do Regulaminu.

3.W związku z treścią pkt 2 proszę o wprowadzenie do Projektu naliczenia środków w wysokości 2 % zarówno w odniesieniu do grupy pracowników, będących nauczycielami akademickimi, jak i nimi nie będącymi w warunkach, opisanych w §28 ust. 1 i 2) Aktualne zapisy, różnicujące wymienione grupy, nie maja podstaw prawnych. Jeśli są ku temu podstawy faktyczne, które umożliwiają zróżnicowanie w wysokości 2% i 1%, proszę o przedstawienie związkowi zawodowemu  stosownych danych finansowych, z których wynikałaby taka konieczność.

Pragnę jednak zwrócić uwagę na następujący fakt. Ostatnie podwyżki wynagrodzenia nauczycieli akademickich w związku z reformą szkolnictwa wyższego były – jak wskazują na to ogólnopolskie sondaże, dotyczące uczelni polskich w ogóle  – na satysfakcjonującym ich  poziomie. Proces ich przyznawania w związku z reformą szkolnictwa wyższego miał charakter otwarty, to znaczy, sama istota podwyżek, ich charakter, etapy ich przyznawania, wszystko to było podane do publicznej wiadomości, omawiane, uzgadniane. W przypadku pracowników, nie będących nauczycielami akademickimi, nie było tej otwartości, z którego to powodu – oczywiście – związek zawodowy nie czyni Władzom Uczelni żadnego zarzutu. Nie było w tym przypadku prawnej, odgórnie określonej w zapisach ustawowych  formuły delegacyjnej.

               Jak wynika z analiz związkowych, mamy aktualnie dość duże zróżnicowanie w wynagrodzeniach dwóch powyższych grup naszej wspólnoty uczelnianej. W związku z procedowaniem Projektu i działając na podstawie  art. 28 ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych proszę Jego Magnificencję Rektora o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

                a) jaka jest liczba pracowników, pozostających w poszczególnych kategoriach zaszeregowania od  I do VI (załącznik nr 2 Projektu „Regulaminu wynagradzania”)?;

                 b) jaka jest liczba pracowników następujących grup pracowników (i osobno w każdej niżej wskazanej), wyszczególnionych w załączniku nr 1 Projektu „Regulaminu wynagradzania”: a/adiunkci, b/asystenci, c/starsi wykładowcy posiadający stopień tytuł zawodowy, wykładowca, lektor i instruktor?;

                 c) jaki był wzrost procentowy płac  w latach: 2016-2019 w odniesieniu do każdej z  powyższych grup?;

                 Po otrzymaniu tych informacji Związek będzie mógł podjąć dalsze czynności uzgodnieniowe w końcowym etapie procedowania Projektu.

                 Nie jest rolą związków zawodowych narzucanie takich czy innych rozwiązań prawnych. Dla jego członków jest oczywiste,  iż  „Regulamin wynagradzania”, jak  i wszystkie inne akty statutowo-regulaminowe Uczelni,  są częścią prowadzenia określonej polityki ze stron Jego Magnificencji Rektora.  Taka  jest jednak ustawowa  rola  związków zawodowych, że ich obowiązkiem jest dbać o uchwalenie czy stanowienie prawa,  które  w sposób jasny, racjonalny, praworządny, będzie określało sytuację prawną wszystkich pracowników. Ponieważ płaca jest jedną z podstaw życia pracownika, pragnę zwrócić uwagę na wybrane aspekty tego zagadnienia, zanurzonego w sferze socjologicznej i psychologicznej: problem płacy słusznej i sprawiedliwej. I, pozostając na tej podstawie normatywnej,  związek zawodowy formułuje swoje Stanowisko do Projektu, przedstawiając także powyższe pytania.

2.W następnym etapie uzgodnień między Uczelnią a Związkiem będą trwały końcowe czynności, obejmujące procedowanie tych zapisów normatywnych, co do których  Związek zgłosił uwagi. Oznacza to możliwość  zgłaszania stosownych propozycji.

             Pragnę podkreślić, iż dotychczasowa współpraca między Związkami a Władzami Uczelni pozostaje na wysokim poziomie. W związku z tym w dniu 27 lutego 2020 roku, na posiedzeniu Senatu, przewodniczący Związku złożył podziękowanie dla Jego Magnificencji Rektora.

Kalisz, dnia 3 marca 2020

Zarząd Związku: Andrzej Kwiatkowski, Jacek Wdowczyk, Marek Wroński